اوراق خزانه آمریکا در کانون نگرانی بازارها؛ چرا بازده ۱۰ و ۳۰ ساله به اوج ۲۴ ساله رسیده است؟
۸ اکتبر ۲۰۲۶
بازار اوراق خزانه آمریکا در روزهای اخیر با یکی از مهم‌ترین موج‌های فروش سال‌های گذشته روبه‌رو شده است؛ اتفاقی که اکنون فقط بازار اوراق را تحت تأثیر قرار نداده و به‌طور مستقیم بر بورس، دلار، هزینه استقراض و حتی بازار رمزارزها فشار وارد می‌کند.
روز پنجشنبه، بازده اوراق ۱۰ ساله خزانه آمریکا به حدود ۵.۳۰ درصد رسید؛ در حالی که بازده اوراق ۳۰ ساله نیز در محدوده ۵.۶۷ درصد قرار گرفت. بازده هر دو اوراق در معاملات اخیر به بالاترین سطوح حدود ۲۴ سال گذشته نزدیک شده است. (Reuters)
چرا بازده اوراق این‌قدر بالا رفته است؟
نخستین عامل، نگرانی درباره تورم است.
قیمت نفت برنت امروز بار دیگر بالای ۱۰۰ دلار قرار گرفت و تا حدود ۱۰۴.۸۷ دلار در هر بشکه افزایش یافت. افزایش شدید قیمت انرژی، نگرانی سرمایه‌گذاران درباره بازگشت فشارهای تورمی را افزایش داده است. (Reuters)
وقتی سرمایه‌گذاران انتظار تورم بالاتری داشته باشند، برای خرید اوراق بلندمدت آمریکا بازده بیشتری مطالبه می‌کنند. در نتیجه قیمت اوراق کاهش می‌یابد و بازده آن افزایش پیدا می‌کند.
عامل دوم، تغییر انتظارات درباره سیاست پولی فدرال رزرو است.
صورتجلسه نشست سپتامبر فدرال رزرو نشان داد که بیشتر اعضای بانک مرکزی احتمال می‌دهند برای کنترل تورم، یک افزایش دیگر نرخ بهره در سال جاری لازم باشد. اظهارات اخیر کریستوفر والر، عضو هیئت‌مدیره فدرال رزرو، نیز بر احتمال ادامه سیاست انقباضی تأکید کرده است. (AP News)
بنابراین بازار اکنون با یک پیام نسبتاً روشن مواجه است:
تورم هنوز مهار نشده → نرخ بهره ممکن است مدت بیشتری بالا بماند → بازده اوراق بالا می‌ماند.
اوراق ۲ ساله چه می‌گوید؟
بازده اوراق ۲ ساله که حساسیت بیشتری نسبت به انتظارات مربوط به نرخ بهره فدرال رزرو دارد، امروز حدود ۴.۸۲ درصد بود. بازده اوراق ۱۰ ساله نیز حدود ۵.۳۰ درصد قرار داشت. (Reuters)
این فاصله حدود ۴۹ واحد پایه‌ای میان نرخ ۲ و ۱۰ ساله نشان می‌دهد بازار هنوز انتظار دارد نرخ‌های بهره در کوتاه‌مدت بالا بمانند، در حالی که سرمایه‌گذاران برای نگهداری اوراق بلندمدت نیز ریسک بیشتری مطالبه می‌کنند.
یک نگرانی مهم‌تر: «Term Premium»
یکی از نکات مهم در شرایط فعلی، افزایش چیزی است که در بازار به آن Term Premium یا صرف ریسک سررسید گفته می‌شود.
این شاخص نشان می‌دهد سرمایه‌گذار برای پذیرفتن ریسک نگهداری اوراق بلندمدت چه پاداش اضافی مطالبه می‌کند.
بر اساس گزارش رویترز، صرف ریسک اوراق ۱۰ ساله آمریکا به بالاترین سطح حدود ۱۲ سال گذشته رسیده است. (Reuters)
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان می‌دهد افزایش بازده اوراق فقط ناشی از انتظار افزایش نرخ بهره فدرال رزرو نیست؛ بلکه نگرانی درباره تورم آینده، وضعیت مالی دولت آمریکا، حجم بدهی و عرضه بالای اوراق نیز در حال افزایش است.
دولت آمریکا نیز باید حجم عظیمی از بدهی را تأمین مالی کند
دولت آمریکا برای تأمین هزینه‌های خود باید به‌طور مستمر اوراق جدید منتشر کند.
هرچه حجم عرضه اوراق بیشتر شود، دولت برای جذب سرمایه‌گذاران ممکن است مجبور شود نرخ بازده بالاتری ارائه کند.
این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که هم‌زمان شرکت‌های بزرگ فناوری نیز برای تأمین مالی سرمایه‌گذاری‌های سنگین خود به بازار بدهی مراجعه می‌کنند.
در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاران با گزینه‌های متعدد برای تخصیص سرمایه مواجه‌اند و اوراق خزانه بلندمدت باید بازده جذاب‌تری ارائه کنند.
حراج اوراق ۳۰ ساله؛ آزمون مهم بازار
امروز بازار همچنین منتظر حراج ۲۲ میلیارد دلار اوراق ۳۰ ساله خزانه آمریکا است.
این حراج اهمیت زیادی دارد، زیرا اوراق ۳۰ ساله حساسیت بیشتری نسبت به نگرانی‌های مربوط به تورم، بدهی دولت و وضعیت مالی بلندمدت آمریکا دارد.
حراج موفق می‌تواند تا حدی نگرانی بازار را کاهش دهد، اما اگر تقاضا ضعیف باشد، ممکن است فشار فروش در اوراق بلندمدت افزایش پیدا کند. (Reuters)
چرا افزایش بازده اوراق برای بورس بد است؟
بازده اوراق خزانه در واقع یکی از مهم‌ترین «نرخ‌های مرجع» در اقتصاد آمریکا است.
وقتی بازده اوراق ۱۰ ساله به بالای ۵ درصد می‌رسد:
هزینه وام مسکن ↑
هزینه تأمین مالی شرکت‌ها ↑
ارزش فعلی سودهای آینده شرکت‌ها ↓
جذابیت نسبی سهام ↓
به همین دلیل سهام شرکت‌های فناوری و رشد محور که بخش بزرگی از ارزش آنها به سودهای سال‌های آینده وابسته است، معمولاً نسبت به افزایش نرخ بهره حساس‌تر هستند.
این فشار امروز نیز دیده می‌شود؛ شاخص Nasdaq در معاملات پنجشنبه حدود ۰.۹ درصد افت داشت، در حالی که S&P 500 حدود ۰.۵ درصد پایین آمد. (AP News)
تأثیر روی بیت‌کوین و رمزارزها
افزایش بازده اوراق برای بازار رمزارز نیز خبر خوبی نیست.
بیت‌کوین و بسیاری از دارایی‌های دیجیتال در دسته دارایی‌های پرریسک قرار می‌گیرند. وقتی سرمایه‌گذار می‌تواند از اوراق خزانه آمریکا بازده بالاتری دریافت کند، تمایل به پذیرش ریسک برای کسب بازده از دارایی‌هایی مانند بیت‌کوین کاهش پیدا می‌کند.
به زبان ساده:
بازده اوراق ↑ → نقدینگی گران‌تر → جذابیت دارایی‌های پرریسک ↓
به همین دلیل افزایش سریع بازده Treasury می‌تواند هم‌زمان روی Nasdaq و بازار کریپتو فشار ایجاد کند.
آیا این اتفاق به معنی بحران مالی است؟
هنوز نه.
افزایش بازده اوراق به‌تنهایی به معنی بحران نیست. اقتصاد آمریکا همچنان از رشد اقتصادی و تقاضای نسبتاً قوی برخوردار است و تقاضا برای اوراق خزانه نیز به‌طور کامل از بین نرفته است.
برای مثال، حراج اخیر اوراق ۱۰ ساله عملکرد نسبتاً خوبی داشت و این مسئله تا حدی نگرانی بازار را کاهش داد. (Reuters)
اما ترکیب چند عامل، شرایط فعلی را حساس کرده است:
تورم بالا + نفت بالای ۱۰۰ دلار + احتمال افزایش دوباره نرخ بهره + بدهی بالای دولت آمریکا + افزایش عرضه اوراق + رشد Term Premium
این ترکیب می‌تواند باعث شود بازده اوراق برای مدت طولانی‌تری بالا بماند.
مهم‌ترین سناریو برای هفته‌های آینده
اگر قیمت نفت کاهش پیدا کند و نگرانی‌های تورمی فروکش کند، احتمالاً فشار روی Treasury نیز کاهش خواهد یافت.
اما اگر نفت همچنان بالای ۱۰۰ دلار باقی بماند و تورم بالا بماند، احتمالاً بازار انتظار نرخ بهره بالاتر برای مدت طولانی‌تر را در قیمت‌ها حفظ خواهد کرد.
در این حالت، بازده ۱۰ ساله بالای ۵.۳ درصد و به‌خصوص حرکت پایدار آن به سمت ۵.۵ درصد می‌تواند فشار بیشتری بر سهام تکنولوژی و رمزارزها ایجاد کند.
از طرف دیگر، اگر بازده اوراق از این سطوح عقب‌نشینی کند، می‌تواند یکی از مهم‌ترین محرک‌های بازگشت نقدینگی به بازار سهام و کریپتو باشد.
جمع‌بندی
آنچه اکنون در بازار اوراق خزانه آمریکا اتفاق می‌افتد، برای سرمایه‌گذاران بسیار مهم‌تر از یک نوسان معمولی در بازار بدهی است.
بازده ۱۰ ساله در محدوده ۵.۳۰ درصد و بازده ۳۰ ساله در محدوده ۵.۶۷ درصد قرار دارد؛ سطوحی که نشان می‌دهد بازار برای نگهداری بدهی بلندمدت آمریکا ریسک بیشتری مطالبه می‌کند. (Reuters)
بنابراین در شرایط فعلی، یکی از مهم‌ترین شاخص‌هایی که سرمایه‌گذاران باید هر روز زیر نظر داشته باشند، نه فقط S&P 500 یا بیت‌کوین، بلکه بازده اوراق ۱۰ ساله خزانه آمریکا است.
اگر این نرخ کاهش پیدا کند، می‌تواند خبر خوبی برای سهام و رمزارزها باشد.
اگر بالاتر برود، به‌ویژه همراه با افزایش قیمت نفت، فشار بر دارایی‌های ریسکی احتمالاً ادامه خواهد داشت.