هشدار جیمی دایمن درباره ریسک‌های پنهان اقتصاد آمریکا؛ نیمی از سهام راسل ۳۰۰۰ در محدوده بازار نزولی
اتاق تحلیل اقتصاد آمریکا | ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶
درحالی‌که شاخص S&P 500 همچنان به محدوده رکوردهای خود نزدیک است، نشانه‌هایی از ضعف گسترده در بخش‌هایی از بازار سهام آمریکا مشاهده می‌شود. هم‌زمان، جیمی دایمن، مدیرعامل بانک JPMorgan Chase، درباره مجموعه‌ای از ریسک‌های اقتصادی و مالی هشدار داده است که به گفته او، همچنان در زیر سطح اقتصاد در حال تغییرند.
این وضعیت پرسشی مهم را برای سرمایه‌گذاران مطرح می‌کند: آیا عملکرد قدرتمند شاخص‌های اصلی بورس آمریکا بازتابی از سلامت گسترده بازار است یا رشد محدود تعدادی از شرکت‌های بزرگ، ضعف بخش‌های دیگر را پنهان کرده است؟
هشدار جیمی دایمن درباره ریسک‌های انباشته
بر اساس گزارشی از وب‌سایت 24/7 Wall St. که به پوشش‌های خبری Yahoo Finance و Stocktwits استناد می‌کند، دایمن مجموعه‌ای از عوامل را به‌عنوان ریسک‌های مهم پیش روی اقتصاد و بازارهای مالی مطرح کرده است؛ از جمله:
• کسری بودجه بزرگ دولت آمریکا و سایر اقتصادهای جهان
• تداوم تورم بالاتر از سطح مطلوب
• بالا بودن ارزش‌گذاری دارایی‌ها
• افزایش نرخ‌های بهره و تغییر شرایط تأمین مالی
• تنش‌های ژئوپلیتیکی و جنگ‌ها
دایمن پیش‌تر نیز این نگرانی‌ها را مطرح کرده بود و تأکید داشت که نمی‌توان با اطمینان پیش‌بینی کرد این عوامل چگونه بر اقتصاد اثر خواهند گذاشت. به گزارش منبع، او در عین حال گفته است که بانک برای مواجهه با طیف گسترده‌ای از سناریوها آمادگی دارد.
این اظهارات به معنای پیش‌بینی قطعی رکود یا سقوط بورس نیست؛ بلکه هشداری درباره هم‌زمانی ریسک‌هایی است که در صورت تشدید، ممکن است بر رشد اقتصادی، هزینه تأمین مالی و قیمت دارایی‌ها تأثیر بگذارند.
نیمی از سهام راسل ۳۰۰۰ بیش از ۲۰ درصد افت کرده‌اند
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های ضعف بازار، فاصله میان عملکرد شاخص‌های بزرگ و وضعیت سهام شرکت‌های تشکیل‌دهنده آن‌هاست.
بر اساس ارقامی که مایک ویلسون، استراتژیست ارشد سهام در Morgan Stanley، گزارش کرده و در مطلب مورد بررسی نقل شده است، حدود ۵۱ درصد از سهام شاخص Russell 3000 بیش از ۲۰ درصد از اوج ماه ژوئن خود پایین‌تر بوده‌اند. این سهم حدود دو هفته پیش از آن، کمی بیشتر از ۴۰ درصد گزارش شده بود.
افت بیش از ۲۰ درصد از یک اوج قیمتی معمولاً معیار متداولی برای تعریف «بازار نزولی» در یک سهم یا شاخص است. بااین‌حال، این اصطلاح در اینجا به سهام منفرد اشاره دارد و لزوماً به معنای ورود کل بازار آمریکا به بازار نزولی نیست.
درباره شاخص S&P 500 نیز برآوردهای متفاوتی منتشر شده است. بر اساس داده‌های نقل‌شده در گزارش، TheTradingTools اعلام کرده بود که در پایان معاملات ۹ اکتبر، حدود ۳۴.۸ درصد از اعضای شاخص بیش از ۲۰ درصد پایین‌تر از اوج ۵۲ هفته‌ای خود قرار داشتند؛ درحالی‌که MarketWatch این سهم را ۴۴ درصد گزارش کرده بود.
این ارقام به دلیل تفاوت در منابع، روش محاسبه و تاریخ مبنا مستقیماً قابل مقایسه نیستند. بااین‌حال، هر دو به این احتمال اشاره می‌کنند که عملکرد شاخص کل، وضعیت همه شرکت‌های حاضر در بازار را به‌خوبی نشان نمی‌دهد.
رشد بورس آمریکا تا چه اندازه به چند شرکت بزرگ وابسته است؟
تمرکز رشد بازار در تعداد محدودی از شرکت‌های بزرگ فناوری، یکی دیگر از محورهای مهم این گزارش است.
به نقل از Capital Blueprint و با استناد به Citadel Securities، چهار شرکت Microsoft، NVIDIA، Apple و Meta Platforms طی یک دوره سه‌فصلی حدود ۳۰۰ واحد شاخصی به عملکرد S&P 500 اضافه کرده‌اند؛ درحالی‌که ۴۹۶ شرکت دیگر در مجموع حدود ۱۵۰ واحد از آن کاسته‌اند.
این برآورد نشان می‌دهد که مشارکت محدود شرکت‌های بزرگ می‌تواند تصویر کلی بازار را تقویت کند، حتی اگر شمار زیادی از سهام عملکرد ضعیفی داشته باشند.
در بخش نیمه‌رساناها نیز گزارش یادشده به نقل از Capital Blueprint اعلام می‌کند که ۹۶ درصد سهام این صنعت بیش از ۲۰ درصد از اوج ژوئن خود افت کرده بودند؛ در مقابل، این رقم برای سهام بانکی حدود ۴ درصد گزارش شده است.
البته این آمارها به تاریخ‌ها و روش‌های اندازه‌گیری مشخصی مربوط‌اند و نباید بدون بررسی داده‌های جدیدتر، وضعیت فعلی تمام این صنایع را با آن‌ها یکسان دانست.
آیا بازار اوراق قرضه می‌تواند فشار بر سهام را تشدید کند؟
بازده اوراق قرضه دولتی آمریکا و نوسانات بازار اوراق از دیگر عواملی هستند که سرمایه‌گذاران باید زیر نظر داشته باشند.
در گزارش مورد بررسی، به سناریویی اشاره شده است که بر اساس دیدگاه مایک ویلسون، در صورت تداوم نوسانات بالای بازار اوراق قرضه، شاخص S&P 500 ممکن است طی یک ماه حدود ۶ درصد افت کند و به محدوده ۷۳۰۰ واحد برسد.
این سناریو یک پیش‌بینی مشروط است، نه نتیجه‌ای قطعی. تحقق آن به عوامل مختلفی از جمله مسیر بازده اوراق، انتظارات نرخ بهره، وضعیت سودآوری شرکت‌ها و رفتار سرمایه‌گذاران بستگی دارد.
از نظر اقتصادی، افزایش بازده اوراق خزانه‌داری می‌تواند جذابیت نسبی دارایی‌های کم‌ریسک‌تر را بالا ببرد و نرخ تنزیل مورد استفاده در ارزش‌گذاری سهام را افزایش دهد. این مسئله به‌ویژه برای شرکت‌هایی که بخش مهمی از ارزش آن‌ها بر اساس سودهای مورد انتظار در آینده محاسبه می‌شود، اهمیت دارد.
چرا برخی تحلیلگران همچنان به بازار خوش‌بین‌اند؟
با وجود نشانه‌های ضعف گسترده در سهام، ورود بازار به یک روند نزولی فراگیر هنوز قطعی نیست.
برخی تحلیلگران معتقدند که محدود بودن رشد شاخص به تعداد کمتری از شرکت‌ها، به‌تنهایی وقوع یک بازار نزولی را ثابت نمی‌کند. افزون بر این، در بعضی دوره‌های تاریخی، افزایش تعداد سهام ثبت‌کننده کف‌های قیمتی جدید پیش از بهبود بازار مشاهده شده است؛ هرچند چنین الگویی تضمینی برای تکرار همان نتیجه نیست.
عملکرد مالی JPMorgan نیز تصویری کاملاً منفی ارائه نمی‌دهد. طبق گزارش، درآمد این بانک در سه‌ماهه مورد اشاره نسبت به سال قبل ۸ درصد افزایش یافته و سود آن نیز رشد کرده است. مدیر مالی بانک همچنین وضعیت مصرف‌کنندگان را در آن مقطع بسیار سالم توصیف کرده بود.
بنابراین، باید میان هشدار درباره ریسک‌های بالقوه و شواهدی که از عملکرد واقعی اقتصاد و شرکت‌ها به دست می‌آیند، تمایز قائل شد.
تحلیل اتاق تحلیل اقتصاد آمریکا
مهم‌ترین پیام این گزارش، لزوماً پیش‌بینی سقوط بورس نیست؛ بلکه توجه به تفاوت میان عملکرد شاخص‌های اصلی و گستردگی واقعی رشد بازار است.
وقتی چند شرکت بزرگ سهم زیادی در افزایش شاخص دارند، سرمایه‌گذارانی که فقط عملکرد S&P 500 را دنبال می‌کنند ممکن است از ضعف بخش‌های دیگر بازار غافل شوند. این وضعیت می‌تواند بازار را نسبت به تغییر انتظارات درباره نرخ بهره، سودآوری شرکت‌های بزرگ یا شرایط تأمین مالی حساس‌تر کند.
سه شاخص برای ارزیابی این ریسک اهمیت ویژه‌ای دارند:
۱. گستردگی بازار: آیا تعداد بیشتری از سهام در رشد شاخص مشارکت می‌کنند یا افت سهام همچنان در بخش بزرگی از بازار ادامه دارد؟
۲. بازار اوراق قرضه: آیا بازده و نوسانات اوراق خزانه‌داری، فشار بیشتری بر ارزش‌گذاری سهام وارد می‌کنند؟
۳. سودآوری شرکت‌ها و وضعیت مصرف‌کنندگان: آیا رشد درآمد و سود شرکت‌ها می‌تواند ارزش‌گذاری بالای سهام را توجیه کند و در برابر فشارهای اقتصادی مقاومت ایجاد کند؟
در نهایت، هشدار جیمی دایمن را باید یادآوری اهمیت مدیریت ریسک دانست، نه نشانه‌ای قطعی از وقوع بحران. بازار سهام آمریکا ممکن است همچنان رشد کند؛ اما برای ارزیابی پایداری این رشد، بررسی وضعیت سهام منفرد، تمرکز شاخص‌ها و شرایط بازار اوراق به‌اندازه دنبال کردن رکوردهای شاخص‌های اصلی اهمیت دارد.
منبع: 24/7 Wall St.، گزارش AJ Tiarsmith؛ با استناد به پوشش‌های Yahoo Finance، Stocktwits و سایر منابع بازار. آمارهای نقل‌شده مربوط به تاریخ‌های مشخص‌شده در گزارش اصلی هستند و لزوماً وضعیت لحظه‌ای بازار را نشان نمی‌دهند.