بازار خرسی پنهان در بورس آمریکا؛ چرا رشد شاخص‌ها تصویر کاملی از وال‌استریت نشان نمی‌دهد؟
گزارش تحلیلی اتاق تحلیل اقتصاد آمریکا | ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶
در حالی که شاخص‌های اصلی بورس آمریکا همچنان در نزدیکی رکوردهای تاریخی خود قرار دارند، بررسی وضعیت سهام منفرد تصویری متفاوت از بازار ارائه می‌دهد: تعداد قابل‌توجهی از شرکت‌ها از اوج قیمت خود فاصله گرفته‌اند و رشد شاخص‌ها بیش از گذشته به عملکرد گروه محدودی از شرکت‌های بزرگ وابسته شده است.
این شکاف در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ۳ نوامبر ۲۰۲۶، توجه تحلیلگران را به خود جلب کرده است؛ انتخاباتی که می‌تواند بر انتظارات سیاست‌گذاری اقتصادی و فضای روانی بازار اثر بگذارد.
گزارش ۱۴ اکتبر وب‌سایت مالی 24/7 Wall St. این وضعیت را «بازار خرسی پنهان» نامیده است. این اصطلاح به شرایطی اشاره دارد که در آن، با وجود مقاومت شاخص کل، تعداد زیادی از سهام افت قابل‌توجهی را نسبت به بالاترین قیمت‌های خود تجربه کرده‌اند.
اما آیا این وضعیت نشانه‌ای از سقوط قریب‌الوقوع بورس است؟ داده‌های موجود چنین نتیجه قطعی‌ای را تأیید نمی‌کنند؛ با این حال، نشان می‌دهند که نگاه کردن به شاخص کل به‌تنهایی برای ارزیابی سلامت بازار کافی نیست.
۱. پشت شاخص‌های سبز چه می‌گذرد؟
بر اساس گزارش رویترز در ۱۲ اکتبر، شاخص S&P 500 در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۴ درصد رشد کرده و به رکوردهای تازه‌ای رسیده بود. با این حال، بیش از ۴۰ درصد از شرکت‌های حاضر در این شاخص از ابتدای سال با کاهش قیمت سهام مواجه شده بودند.
رویترز همچنین گزارش کرد که میانه بازده سهام این شاخص بسیار کمتر از رشد کلی آن بوده است؛ نشانه‌ای از اینکه عملکرد چند شرکت بزرگ، تصویر عمومی بازار را به سمت بالا سوق داده است.
این پدیده با ساختار وزنی شاخص S&P 500 ارتباط دارد. در این شاخص، شرکت‌هایی که ارزش بازار بزرگ‌تری دارند، تأثیر بیشتری بر حرکت شاخص می‌گذارند. بنابراین، رشد چند شرکت عظیم فناوری می‌تواند افت تعداد زیادی از شرکت‌های کوچک‌تر را پنهان کند.
برای مثال، اگر سهام چند شرکت بزرگ رشد شدیدی داشته باشد، شاخص کل ممکن است مثبت باقی بماند، حتی اگر بخش مهمی از شرکت‌های مصرفی، صنعتی یا املاک با کاهش قیمت مواجه باشند.
به همین دلیل، تحلیلگران علاوه بر سطح شاخص، به شاخص‌های موسوم به «گستردگی بازار» نیز توجه می‌کنند؛ یعنی اینکه چه تعداد از سهام در رشد بازار مشارکت دارند و چه تعداد از آن عقب مانده‌اند.
منبع: رویترز، ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶.
۲. «بازار خرسی پنهان» دقیقاً به چه معناست؟
بازار خرسی معمولاً به دوره‌ای گفته می‌شود که قیمت یک شاخص یا دارایی از اوج اخیر خود دست‌کم ۲۰ درصد کاهش یافته باشد. اما اصطلاح «بازار خرسی پنهان» تعریف رسمی و واحدی ندارد.
در این کاربرد، منظور وضعیتی است که تعداد زیادی از سهام به محدوده افت ۲۰ درصدی یا بیشتر وارد شده‌اند، ولی شاخص اصلی هنوز چنین افتی را نشان نمی‌دهد.
بر اساس داده‌های وب‌سایت TheTradingTools، در ۱۵ اکتبر حدود ۵۷ درصد از سهام واجد شرایط در مجموعه مورد بررسی، بیش از ۲۰ درصد پایین‌تر از اوج قیمت یک‌ساله خود قرار داشتند. میانه فاصله قیمت سهام این مجموعه از اوج سالانه نیز حدود ۲۴.۳ درصد بود.
این ارقام مربوط به کل مجموعه سهام واجد شرایط در روش محاسباتی آن وب‌سایت است، نه صرفاً شرکت‌های حاضر در S&P 500. بنابراین، نباید آن‌ها را با آمار مربوط به یک شاخص مشخص یکسان دانست.
در داخل S&P 500 نیز وضعیت ضعیف‌تر از چیزی است که حرکت شاخص کل به‌تنهایی نشان می‌دهد. داده‌های همین وب‌سایت حاکی از آن است که حدود ۳۵ درصد از شرکت‌های این شاخص در ۱۵ اکتبر بیش از ۲۰ درصد پایین‌تر از اوج یک‌ساله خود بودند.
منبع: TheTradingTools، داده‌های به‌روزشده تا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶.
۳. چرا رشد چند شرکت بزرگ اهمیت پیدا کرده است؟
تمرکز رشد بازار در شرکت‌های بزرگ فناوری، یکی از مهم‌ترین عوامل توضیح‌دهنده فاصله میان عملکرد شاخص و وضعیت بسیاری از سهام منفرد است.
بر اساس گزارش رویترز در ۱۵ اکتبر، رشد سود مورد انتظار شرکت‌های S&P 500 در فصل سوم تا حد زیادی به عملکرد شرکت‌های بزرگ موسوم به «هفت غول فناوری» وابسته است. پیش‌بینی رشد سود کل شاخص حدود ۳۰.۶ درصد بود، در حالی که بدون این گروه، رشد سود مورد انتظار به حدود ۵ درصد کاهش می‌یافت.
این تفاوت نشان می‌دهد که چشم‌انداز بازار به تحقق انتظارات بسیار بالایی از تعداد محدودی از شرکت‌ها وابسته شده است.
در چنین شرایطی، حتی اگر شرکت‌های بزرگ به رشد خود ادامه دهند، ضعف بخش‌های دیگر اقتصاد شرکتی می‌تواند گستردگی رشد بازار را محدود کند. از طرف دیگر، اگر نتایج مالی شرکت‌های پیشرو کمتر از انتظارات باشد، وزن بالای آن‌ها در شاخص ممکن است اثر نامتناسبی بر کل بازار بگذارد.
با این حال، تمرکز بازار به‌خودی‌خود به معنای حباب یا آغاز سقوط نیست. برای ارزیابی ریسک باید ارزش‌گذاری شرکت‌ها، رشد واقعی درآمد و سود، جریان نقدی و توانایی آن‌ها در تأمین هزینه‌های سرمایه‌گذاری نیز بررسی شود.
۴. انتخابات میان‌دوره‌ای؛ آیا بازار سهام به نقطه‌ضعف ترامپ تبدیل می‌شود؟
دونالد ترامپ بارها از رکوردهای بورس به‌عنوان نشانه‌ای از عملکرد اقتصادی دولت خود یاد کرده است. با این حال، رشد شاخص‌ها لزوماً به معنای بهبود وضعیت مالی تمام خانوارهای آمریکایی نیست.
بر اساس گزارش رویترز در ژوئیه ۲۰۲۶، مالکیت سهام در آمریکا به‌شدت با سطح درآمد ارتباط دارد و بخش بزرگی از منافع افزایش قیمت دارایی‌ها نصیب خانوارهایی می‌شود که از قبل سرمایه‌گذاری بیشتری داشته‌اند.
به همین دلیل، حتی اگر شاخص‌های اصلی بورس در نزدیکی رکورد باقی بمانند، این عملکرد لزوماً تجربه اقتصادی یکسانی برای همه رأی‌دهندگان ایجاد نمی‌کند.
از سوی دیگر، افت سهام نسبت به اوج قیمت خود نیز به معنای آن نیست که همه سرمایه‌گذاران زیان کرده‌اند؛ نتیجه برای هر فرد به قیمت خرید، زمان سرمایه‌گذاری و ترکیب دارایی‌های او بستگی دارد.
برای انتخابات ۳ نوامبر، وضعیت بورس می‌تواند بخشی از فضای اقتصادی و سیاسی باشد، اما نمی‌توان از ضعف گستردگی بازار به‌تنهایی نتیجه گرفت که حزب رئیس‌جمهور کرسی‌های بیشتری را از دست خواهد داد. برای چنین پیش‌بینی‌ای به شواهد مستقل درباره رفتار رأی‌دهندگان، نظرسنجی‌ها و رقابت‌های انتخاباتی نیاز است.
۵. آیا «بازار خرسی پنهان» هشدار سقوط بورس است؟
پاسخ قطعی منفی یا مثبت نیست. شاخص‌های گستردگی بازار برای شناخت وضعیت درونی بورس مفیدند، اما زمان دقیق اصلاح یا سقوط را مشخص نمی‌کنند.
در واقع، افت تعداد زیادی از سهام می‌تواند دست‌کم دو تفسیر متفاوت داشته باشد:
• سناریوی نگران‌کننده: افزایش نرخ بهره، رشد هزینه تأمین مالی و کاهش سودآوری می‌تواند ضعف فعلی را به افت گسترده‌تر بازار تبدیل کند.
• سناریوی خوش‌بینانه: اگر شرکت‌های عقب‌مانده بهبود یابند و رشد بازار از چند شرکت بزرگ به بخش‌های بیشتری گسترش پیدا کند، وضعیت گستردگی بازار می‌تواند بهتر شود؛ حتی بدون جهش شدید شاخص کل.
گزارش TheTradingTools نیز هشدار می‌دهد که شاخص موسوم به Hidden Bear به‌تنهایی ابزار پیش‌بینی سقوط یا زمان‌بندی خریدوفروش نیست. در بررسی تاریخی این وب‌سایت، دوره‌های فعال بودن این شاخص پس از سال ۲۰۱۰ با بازده‌های مثبت بازار در بسیاری از نمونه‌ها همراه بوده‌اند؛ اما چنین میانگین‌هایی تضمینی برای آینده نیستند.
در کنار این شاخص‌ها، مسیر نرخ بهره اوراق خزانه‌داری، تورم، گزارش‌های مالی شرکت‌ها و انتظارات سرمایه‌گذاران درباره سودآوری بخش فناوری اهمیت زیادی دارند.
جمع‌بندی اتاق تحلیل اقتصاد آمریکا
آنچه در اکتبر ۲۰۲۶ اهمیت دارد، صرفاً بالا بودن شاخص S&P 500 نیست؛ بلکه این است که چه تعداد از شرکت‌ها در رشد بازار مشارکت دارند و آیا سودآوری شرکت‌های بزرگ می‌تواند انتظارات فعلی را برآورده کند یا خیر.
داده‌های موجود از شکاف میان عملکرد شاخص کل و بخش بزرگی از سهام منفرد حکایت دارند. این وضعیت می‌تواند نشانه‌ای از تمرکز رشد بازار و افزایش آسیب‌پذیری آن در برابر ناامیدی از عملکرد شرکت‌های بزرگ باشد، اما به‌تنهایی وقوع سقوط را پیش‌بینی نمی‌کند.
در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، برای ارزیابی وضعیت اقتصادی دولت ترامپ نیز باید میان رکوردهای وال‌استریت، شرایط بازار کار، تورم، رشد دستمزدها و وضعیت مالی خانوارها تمایز قائل شد.
نتیجه اصلی: شاخص کل بورس آمریکا ممکن است همچنان قوی به نظر برسد، اما برای شناخت سلامت واقعی بازار باید به گستردگی رشد، عملکرد شرکت‌های منفرد و عوامل بنیادین اقتصاد نیز توجه کرد.
این گزارش با هدف اطلاع‌رسانی و تحلیل اقتصادی تهیه شده و توصیه شخصی سرمایه‌گذاری نیست.
منابع: رویترز، ۱۲ و ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶؛ TheTradingTools، داده‌های بازار تا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶؛ 24/7 Wall St.، گزارش ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶.