هشدار اقتصاددان ارشد مودیز: افزایش شدید نرخ بهره می‌تواند «اشتباه جدی» فدرال رزرو باشد
مارک زاندی، اقتصاددان ارشد Moody’s Analytics، هشدار داده است که افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در شرایط فعلی می‌تواند فشار بیشتری بر مصرف‌کنندگان، کسب‌وکارها و بازار کار آمریکا وارد کند.
در آستانه تصمیم جدید فدرال رزرو درباره نرخ بهره، زاندی معتقد است اقتصاد آمریکا در نقطه‌ای قرار گرفته که سیاست‌گذار باید میان مبارزه با تورم و جلوگیری از تضعیف بیشتر اقتصاد تعادل برقرار کند.
او در شبکه اجتماعی X نوشت که احتمال یک «اشتباه جدی سیاست‌گذاری» از سوی فدرال رزرو به شکل نگران‌کننده‌ای افزایش یافته است. به گفته زاندی، اقتصاد آمریکا همچنان در محدوده رشد نزدیک به ظرفیت بالقوه خود قرار دارد و نرخ بیکاری نیز کمی بالاتر از ۴ درصد است؛ بنابراین افزایش سریع نرخ بهره می‌تواند رشد اقتصادی را بیش از حد کاهش دهد و به افزایش اخراج‌ها و بیکاری منجر شود.
مشکل تورم از نگاه زاندی چیست؟
تورم همچنان بالاتر از هدف ۲ درصدی فدرال رزرو قرار دارد. بر اساس داده‌های منتشرشده، تورم سالانه مصرف‌کننده در ماه اوت به ۳.۴ درصد رسیده است.
اما زاندی معتقد است بخش قابل توجهی از این فشار تورمی ناشی از افزایش قیمت انرژی و تعرفه‌های تجاری است؛ عواملی که در دسته «شوک‌های عرضه» قرار می‌گیرند و افزایش نرخ بهره لزوماً نمی‌تواند آنها را برطرف کند.
از این منظر، افزایش نرخ بهره ممکن است به کاهش تقاضا، سرمایه‌گذاری و اشتغال منجر شود، بدون آنکه بتواند مستقیماً قیمت نفت، انرژی یا اثر تعرفه‌ها را کاهش دهد.
فشار بر خانوارهای آمریکایی افزایش یافته است
همزمان با افزایش هزینه انرژی، مصرف‌کنندگان آمریکایی با هزینه‌های بالاتر زندگی و نرخ‌های بهره بالا مواجه هستند.
زاندی پیش‌تر هشدار داده بود که افزایش قیمت نفت می‌تواند فشار بیشتری بر خانوارها وارد کند. او گفته است اگر قیمت نفت به محدوده ۱۱۰ تا ۱۳۰ دلار در هر بشکه برسد، میانگین قیمت بنزین در آمریکا می‌تواند به حدود ۵ دلار در هر گالن نزدیک شود؛ اتفاقی که در کنار نرخ‌های بهره بالا، توان مالی خانوارها را بیشتر تحت فشار قرار خواهد داد.
از سوی دیگر، اثر کاهش‌های مالیاتی سال گذشته که تا حدی افزایش هزینه انرژی را برای خانوارها جبران کرده بود، اکنون تا حد زیادی از بین رفته است.
بازار کار؛ نگرانی اصلی
به اعتقاد زاندی، افزایش شدید نرخ بهره می‌تواند رشد اقتصادی را به زیر سطح بالقوه برساند و در صورت تشدید این روند، شرکت‌ها ممکن است استخدام را کاهش دهند یا به تعدیل نیرو روی بیاورند.
او هشدار داده است که چنین روندی می‌تواند به یک چرخه منفی منجر شود:
افزایش نرخ بهره → کاهش فعالیت اقتصادی → کاهش استخدام و افزایش اخراج‌ها → کاهش درآمد خانوارها → افت مصرف → فشار بیشتر بر اقتصاد
در همین حال، اقتصاد آمریکا همچنان از سرمایه‌گذاری سنگین در حوزه هوش مصنوعی بهره می‌برد، در حالی که به گفته زاندی بخش‌های خارج از اقتصاد مرتبط با AI وضعیت ضعیف‌تری دارند.
فدرال رزرو با یک دوگانه دشوار روبه‌روست
در حال حاضر اقتصاددانان درباره مسیر مناسب سیاست پولی اتفاق‌نظر ندارند. برخی معتقدند تورم بالاتر از هدف ۲ درصدی، فدرال رزرو را مجبور می‌کند برای جلوگیری از تثبیت تورم، نرخ بهره را افزایش دهد. در مقابل، زاندی و برخی اقتصاددانان دیگر هشدار می‌دهند که بخشی از تورم فعلی ناشی از عواملی است که ابزار نرخ بهره قادر به حل مستقیم آنها نیست.
بنابراین تصمیم فدرال رزرو تنها درباره تورم نیست؛ بلکه می‌تواند بر هزینه وام‌گیری، بازار مسکن، سرمایه‌گذاری شرکت‌ها، اشتغال و قدرت خرید خانوارهای آمریکایی نیز تأثیر بگذارد.
نکته مهم برای بازار: تصمیم فدرال رزرو در نشست ۱۵ و ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ و پیام رئیس جدید فدرال رزرو، کوین وارش، درباره مسیر آینده نرخ بهره، می‌تواند برای بازارهای مالی و انتظارات اقتصادی اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.