جنگ ایران چه اثری بر اقتصاد آمریکا دارد؟ اقتصاد آمریکا دیگر اقتصاد سال ۱۹۸۰ نیست
یک پژوهش جدید از پژوهشگران فدرال رزرو دالاس، تصویر جالبی از میزان آسیب‌پذیری اقتصاد آمریکا در برابر جنگ و شوک‌های نفتی ارائه می‌دهد؛ تصویری که نشان می‌دهد اقتصاد آمریکا در چهار دهه گذشته تغییر بزرگی کرده است.
این مطالعه با عنوان «How Times Have Changed: The Impact of the 2026 Iran War on the U.S. Economy»، اثر شوک نفتی ناشی از جنگ ایران در سال ۲۰۲۶ را با شوک‌های مشابه در دهه‌های گذشته مقایسه کرده است.
یکی از مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش این است که واکنش تولید ناخالص داخلی واقعی آمریکا به یک شوک بزرگ عرضه نفت در سال ۲۰۲۶، تنها حدود یک‌بیستم واکنش اقتصاد آمریکا به شوک مشابه در سال ۱۹۸۰ برآورد می‌شود.
به بیان ساده‌تر، اقتصاد آمریکا امروز نسبت به افزایش شدید قیمت نفت، بسیار مقاوم‌تر از چهار دهه قبل شده است.
چرا آمریکا امروز آسیب‌پذیری کمتری دارد؟
یکی از مهم‌ترین دلایل، تغییر جایگاه آمریکا در بازار جهانی انرژی است.
در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، آمریکا وابستگی بسیار بیشتری به واردات نفت داشت. در نتیجه، هرگونه اختلال جدی در عرضه جهانی نفت می‌توانست مستقیماً هزینه انرژی در آمریکا را افزایش دهد و از طریق افزایش هزینه تولید و حمل‌ونقل، تورم و رکود ایجاد کند.
اما در سال‌های اخیر، انقلاب نفت شیل جایگاه آمریکا را در بازار جهانی انرژی تغییر داده است.
آمریکا امروز یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت و گاز جهان است و در مجموع، نسبت به گذشته وابستگی بسیار کمتری به واردات انرژی دارد.
به همین دلیل، افزایش قیمت جهانی نفت الزاماً به همان اندازه گذشته به اقتصاد داخلی آمریکا ضربه نمی‌زند.
البته این به معنای بی‌اثر بودن افزایش قیمت نفت نیست.
مسیر انتقال شوک جنگ به اقتصاد آمریکا
جنگ در خاورمیانه، به‌خصوص اگر باعث اختلال در عرضه نفت یا عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز شود، ابتدا بازار انرژی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
افزایش قیمت نفت سپس می‌تواند قیمت بنزین و سوخت هواپیما و هزینه حمل‌ونقل را افزایش دهد.
شرکت‌ها نیز بخشی از افزایش هزینه‌های خود را به قیمت کالاها و خدمات منتقل می‌کنند.
در نتیجه، فشار تورمی افزایش پیدا می‌کند.
اما پژوهش فدرال رزرو دالاس نشان می‌دهد که اقتصاد آمریکا در سال ۲۰۲۶ ظرفیت بیشتری برای جذب چنین شوکی نسبت به دهه‌های گذشته دارد.
یک تفاوت مهم با دهه ۱۹۸۰
در سال ۱۹۸۰ اقتصاد آمریکا در برابر شوک نفتی بسیار حساس‌تر بود.
افزایش قیمت نفت می‌توانست هم‌زمان باعث افزایش تورم و کاهش تولید شود؛ ترکیبی که یکی از دشوارترین شرایط برای سیاست‌گذاران اقتصادی است.
اما امروز ساختار اقتصاد آمریکا تغییر کرده است.
اقتصاد آمریکا انرژی‌بر بودن کمتری دارد، بخش خدمات سهم بسیار بزرگ‌تری از اقتصاد را تشکیل می‌دهد و تولید داخلی نفت و گاز نیز افزایش چشمگیری داشته است.
بنابراین یک افزایش مشخص در قیمت نفت، اثر بسیار کوچک‌تری بر تولید ناخالص داخلی آمریکا نسبت به گذشته دارد.
اما یک خطر همچنان وجود دارد: تورم
مقاوم‌تر شدن اقتصاد آمریکا به معنی مصون بودن آن نیست.
پژوهش دیگری از فدرال رزرو دالاس درباره جنگ ۲۰۲۶ ایران نشان می‌دهد که یک اختلال طولانی‌مدت در بازار نفت می‌تواند تورم آمریکا را افزایش دهد.
در یکی از سناریوهای این مطالعه، اگر اختلال در تنگه هرمز حدود یک فصل ادامه پیدا کند، تورم شاخص PCE در سه‌ماهه چهارم می‌تواند حدود ۰.۶ واحد درصد بیشتر از حالت عادی باشد.
اثر بر تورم هسته کمتر برآورد شده و حدود ۰.۲ واحد درصد است.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بانک مرکزی آمریکا برای مقابله با تورم ممکن است مجبور شود نرخ‌های بهره را برای مدت طولانی‌تری بالا نگه دارد.
بنابراین حتی اگر جنگ باعث رکود شدید در آمریکا نشود، می‌تواند از طریق افزایش قیمت انرژی، کار فدرال رزرو را دشوارتر کند.
برنده و بازنده در اقتصاد آمریکا
یکی از نکات مهم در چنین شرایطی این است که اثر جنگ برای همه بخش‌های اقتصاد یکسان نیست.
افزایش قیمت نفت می‌تواند برای شرکت‌های تولیدکننده نفت و گاز آمریکا درآمد بیشتری ایجاد کند.
اما برای شرکت‌های هواپیمایی، حمل‌ونقل، صنایع وابسته به انرژی و خانوارهایی که سهم بالایی از درآمدشان را صرف سوخت و انرژی می‌کنند، افزایش قیمت نفت یک هزینه محسوب می‌شود.
به همین دلیل، حتی اگر اثر کلی جنگ بر GDP آمریکا محدود باشد، ممکن است برخی خانوارها و صنایع فشار اقتصادی قابل‌توجهی احساس کنند.
نتیجه مهم پژوهش
پیام اصلی مطالعه فدرال رزرو دالاس این نیست که جنگ برای اقتصاد آمریکا بی‌اهمیت شده است.
پیام اصلی این است که اقتصاد آمریکا در سال ۲۰۲۶ همان اقتصادی نیست که در سال ۱۹۸۰ وجود داشت.
آمریکا امروز تولید داخلی انرژی بیشتری دارد، وابستگی اقتصادی آن به نفت نسبت به گذشته کمتر شده و ساختار اقتصاد نیز تغییر کرده است.
به همین دلیل، یک شوک نفتی مشابه می‌تواند امروز اثر بسیار کوچک‌تری بر تولید ناخالص داخلی آمریکا داشته باشد.
اما خطر اصلی همچنان در بازار انرژی و تورم قرار دارد.
اگر جنگ باعث اختلال طولانی‌مدت در عرضه جهانی نفت شود، افزایش قیمت انرژی می‌تواند تورم را بالا ببرد و در نتیجه سیاست پولی فدرال رزرو را پیچیده‌تر کند.
در واقع، برای اقتصاد آمریکا در سال ۲۰۲۶ سؤال اصلی دیگر فقط این نیست که:
«آیا جنگ باعث رکود می‌شود؟»
بلکه سؤال مهم‌تر این است:
«آیا جنگ می‌تواند تورم را دوباره بالا ببرد و فدرال رزرو را مجبور کند نرخ بهره را برای مدت طولانی‌تری بالا نگه دارد؟»
این همان نقطه‌ای است که اثر اقتصادی جنگ ایران می‌تواند از بازار نفت فراتر رفته و به بازار اوراق قرضه، نرخ بهره، مسکن، بازار سهام و هزینه استقراض خانوارها و شرکت‌های آمریکایی منتقل شود.
منبع: Federal Reserve Bank of Dallas، پژوهش How Times Have Changed: The Impact of the 2026 Iran War on the U.S. Economy و تحلیل‌های مرتبط با آثار شوک نفتی بر اقتصاد آمریکا.